Bijna Energie Neutraal [BEN] bouwen/renoveren met zone21

6 februari 2014

zone21 en energie-zuinige renovatie : een fundamenteel uitgangspunt bij elk project.

Motivatie :

Vlaanderen verstrengt de EPB-eisen geleidelijk naar Bijna Energie Neutrale [BEN] normen, tenminste bij nieuwbouw, naar een niveau E30 en een K-peil 40. De verplichting om hernieuwbare energie te gebruiken bij nieuwbouw, voerde de Vlaamse overheid dit jaar al in. De twee andere deelstaten zijn strenger en eisen beiden een passiefhuisstandaard. In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest geldt dat al vanaf 2015, in Wallonië vanaf 2017.

Om de Europese klimaat- en energiedoelstellingen voor 2020 en 2050 te halen, volstaat het niet enkel aandacht aan nieuwbouw te besteden. Zeker niet in ons land, want uit de studie ‘Woning en woonomgeving in België’ [door professoren Dominique Vanneste (KU Leuven), Luc Goossens (UA) en Isabelle Thomas (UCL)] blijkt dat de Belgische woningen aanzienlijk ouder zijn dan de Europese huizen. Meer dan 30% van onze woningen is meer dan 65 jaar oud is. We zitten met een ouder woningenbestand en het aandeel nieuwbouw is niet zo groot als in andere Europese landen. Dat betekent indirect ook dat de invloed van het BEN-idee in ons land minder zwaar zal doorwegen om de klimaatdoelstellingen te bereiken. Om de BEN-gedachte te laten werken, moet dus ook het bestaande woningenarsenaal onder handen genomen worden. Er is wat dat betreft nog geen sluitende visie, noch bij Europa, noch bij onze federale of deelstaatregeringen. Nochtans staat Belgie hier in europese context voor een bijzonder grote uitdaging : vandaag wordt jaarlijks slechts 1% van ons woningenbestand gerenoveerd, terwijl minstens 4% zou moeten gerenoveerd worden volgens de BEN normen om de Europese doelstellingen tijdig te halen.
Renovatie vraagt in de context van BEN/passiefhuis normen bijzondere expertise en ervaring. In vergelijking met nieuwbouw is er meer nood aan creativiteit en innoverende oplossingen om binnen de beperkingen van een bestaande woning deze doelstellingen te realiseren. Anderzijds is de voldoening bij het bereiken van een degelijk BEN resultaat des te groter, mede omdat we de leefkwaliteit voor de bewoners aanzienlijk verbeteren en een belangrijke meerwaarde creeren voor de woning.

BEN vs passief

Moet je nu noodzakelijk passief bouwen om aan de Europese BEN-richtlijn te voldoen? Strikt genomen niet. Europa vraagt een woning met een zeer hoge energieprestatie. Om die te bereiken moet je goed isoleren en luchtdicht bouwen. Die twee keuzes vragen dan weer om een goede ventilatie. Wanneer je dat energiezuinig wilt doen, kies je best voor een systeem dat de afgezogen energie maximaal recupereert. Wanneer je al die elementen samen neemt, kom je al aardig in de buurt van een passiefhuis. Maar het is het nog niet.

BEN in de praktijk

Om de eisen voor een BEN woning te halen, moeten we dikker en performanter isoleren, zorgen voor een goede luchtdichtheid, zonwering toepassen om oververhitting te vermijden, energie-efficiënt ventileren en hernieuwbare energie inzetten voor onze verwarming en het sanitair warm water. Een belangrijk deel van de maatregelen om tot een BEN-woning te komen, passen we vandaag al toe in het kader van de EPB-regelgeving. Het zal dus vooral beter moeten dan we nu al doen.

BEN renoveren?

Hoe kunnen we het energieverbruik van ons bestaande patrimonium verbeteren? Een BEN renovatie is een optie, maar even zinvol lijkt een energierenovatie. In dat laatste geval voorzien we onze woningen van goede isolatie in dak en muren, hoogrendementsbeglazing en een condenserende verwarmingsketel. Dat betekent al een hele sprong voorwaarts op het energiebilan. Deze maatregelen vormen dikwijls al een hele uitdaging om technisch en stedenbouwkundig correct uit te voeren in onze oude woningen. Want die hoge leeftijd van onze woningen betekent bijvoorbeeld dat ze geen spouwmuur hebben om na te isoleren. Dat betekent dus teruggrijpen naar technisch moeilijkere en duurdere alternatieven als isoleren langs buiten of binnen. Of we gaan een stapje verder en installeren hybride verwarmingssystemen, waarbij de een condenserende verwarmingsketel aanvullen met zonnecollectoren en een zonneboiler. Een volledige BEN renovatie gaat nog een stapje verder, is technisch nog complexer en bijgevolg duurder, maar heeft op termijn een interessanter terug-verdien effect.

Europa verplicht ons om Bijna EnergieNeutrale gebouwen te realiseren vanaf 2021. Wanneer we die eisen alleen opleggen voor nieuwe gebouwen, dreigen we het bestaande gebouwenpatrimonium over het hoofd te zien, terwijl daar de grootste winst te boeken is. Zowel voor nieuwbouw als renovatie is de vraag hoe we deze evolutie betaalbaar houden voor een zo groot mogelijke groep. Onze overheden dragen in deze een grote verantwoordelijkheid, waar op dit ogenblik vooral voor de renovatie-sector een groot vacuum heerst. Daarnaast is het de bouwsector zelf die met innovatie, expertise en praktijkervaring bouwlustigen en woning-eigenaars moet adviseren en overeengekomen doelstellingen met de bouwheer omzetten in concrete energie-efficiente woningen.

zone21 profileert zich tussen de nog relatief kleine groep aannemers, gespecialiseerd in hoog-kwalitatieve energie-efficiente renovatie. Daarom volgt zone21 van nabij alle ontwikkelingen op het gebied van BEN/passiefhuis technieken en regelgevingen op de voet op en past die wanneer mogelijk en haalbaar toe bij zijn klanten.